FX/CFD aracı kurumlarında bağlantılı hesaplar arasında danışıklı ve eşleştirilmiş işlemlerin tespiti
Bireysel müşterilere FX ve CFD sunan aracı kurumların gözetim ve uyum ekipleri için MT5 veya MT4 gün sonu verisine dayanan bir çalışma yöntemi: düzenleyicilerin danışıklı işlem ve eşleştirilmiş emirden ne anladığı, örüntünün bireysel defterde neden ortaya çıktığı, hesapların nasıl bağlanacağı, hangi eşiklerle başlanacağı, vaka dosyasının neye ihtiyaç duyduğu ve bildirimin nereye gideceği. Her düzenleyici tespit dayandığı metne bağlantı verir.
Gözden geçirildi · Eğitim amaçlı içeriktir, hukuki tavsiye değildir.
Düzenleyiciler ne diyor
DFSA'nın 17 numaralı Piyasa Bülteni (Şubat 2018), Piyasa Davranış Kuralları'na dayanarak danışıklı işlemi (wash trade), lehtar sahipliğinde veya piyasa riskinde değişiklik olmayan ya da bunların yalnızca gizli anlaşma içindeki taraflar arasında el değiştirdiği ve sahte bir işlem hareketliliği görüntüsü yaratan yatırım alım veya satımı olarak tanımlar. Bülten bu işlemleri DIFC Piyasalar Kanunu'nun 54(a) maddesi kapsamında değerlendirir; bu hüküm arz, talep veya fiyat konusunda yanlış ya da yanıltıcı izlenim yaratan veya yaratabilecek davranışları yasaklar.
Birleşik Krallık'ta UK MAR 12(1)(a) maddesi manipülasyonu arz, talep veya fiyat hakkında yanlış ya da yanıltıcı sinyal veren veya vermesi muhtemel işlem, emir ya da diğer davranış olarak tanımlar. Ek I göstergeler arasında işlemlerin lehtar sahipliğinde değişikliğe yol açıp açmadığını sayar. 2016/522 sayılı Yetki Devrine Dayalı Tüzük'ün Ek II'si ise iki uygulamayı ayrı ayrı adlandırır:
- Danışıklı işlemler (Bölüm 1, 3(a) bendi): lehtar menfaatinde veya piyasa riskinde değişiklik olmayan ya da bunların birlikte veya gizli anlaşmayla hareket eden taraflar arasında aktarıldığı alım satım düzenlemeleri.
- Uygunsuz eşleştirilmiş emirler (Bölüm 1, 3(c) bendi): aynı taraf veya gizli anlaşma içindeki farklı taraflarca, aynı ya da hemen hemen aynı anda, çok yakın miktar ve benzer fiyatla girilen alış ve satış emirlerinden doğan işlemler.
BAE'de serbest bölge dışındaki aracı kurumları Sermaye Piyasası Otoritesi (CMA, eski adıyla SCA) lisanslar ve bu otoritenin kendi piyasa davranışı kuralları vardır. Bu rehber onları özetlemez; güncel metni CMA mevzuat portalında kontrol edin.
Bireysel CFD, aracı kurumla yapılan tezgâh üstü bir sözleşmedir ve iki müşteri arasındaki eşleşmiş bir çift nadiren kamuya açık bir fiyata ulaşır. Bunun piyasa bozucu eylem olup olmadığı her vaka ve her rejim için ayrı değerlendirilir. Yalnızca işlem yerine bakarak dışlamayın: DFSA'nın 24 numaralı Piyasa Bülteni, STOR yükümlülüğünün menkul kıymetleri ve türevleri, platformda veya tezgâh üstünde işlem görmelerinden bağımsız olarak kapsadığını belirtir. Aracı kurumların bulduklarının çoğu ise aracı kuruma karşı dolandırıcılık ya da kişiler arasında para aktarımıdır; bu da AML konusudur.
Bireysel CFD defterinde neden ortaya çıkar
Aracı kurumun kendi defterinde amaç nadiren bir piyasa fiyatını hareket ettirmektir. Olağan nedenler şunlardır:
- IB iadesi (rebate) toplama. Tanıtıcı aracıya (IB) lot başına ödeme yapılır. Birbirine karşı işlem yapan iki bağlantılı hesap net risk olmadan hacim üretir; iade kârdır.
- Bonusla hedge. Bonuslu hesap kaybeden tarafı alır; bağlantılı hesap kazanan tarafı alıp parayı çeker. Zararı bonus karşılar.
- Hesaplar arasında para aktarımı. Bir hesap, spread ve komisyon düşüldükten sonra diğerinin kazandığını kaybeder. Kaybeden hesap üçüncü kişiden fonlanmış, kazanan hesap da başka bir kişiye para çekiyorsa işlemler bir transfer kanalıdır.
- Negatif bakiye koruması. Hızlı piyasada bir hesabın özkaynağını aşan zararı silinir, bağlantılı hesap ise kazancı tutar. Bireysel müşteriler için negatif bakiye koruması bazı rejimlerde düzenleyici bir zorunluluktur; örneğin Birleşik Krallık'ta COBS 22.5.17R.
Dördünde de tespit yöntemi aynıdır. Değişen, hangi bildirimin (varsa) yapılacağını belirleyen kanıttır.
Hesapları bağlamak
Yoğun bir defterde ilişkisiz müşteriler arasında karşıt işlem çiftleri her gün tesadüfen oluşur. Örüntü ancak hesaplar bağlantılıysa anlam kazanır. İşlem verisini şu kayıtlarla birleştirin:
| Sinyal | Neyle birleştirilir | Ağırlık |
|---|---|---|
| Kimlik ve sahiplik | Aynı pasaport veya kimlik numarası, kurumsal hesaplarda aynı gerçek faydalanıcı, ortak yönetici veya imza yetkilisi. | Güçlü: ortak kontrolün neredeyse kanıtı. |
| Ödeme aracı | Birden fazla hesabın para yatırma veya çekmede kullandığı aynı kart (BIN ve son dört hane ya da token), IBAN, e-cüzdan veya kripto adresi. | Güçlü. |
| Cihaz | İşlem platformu veya müşteri portalı girişlerinde aynı cihaz kimliği ya da parmak izi. | Orta ile güçlü arası. |
| IP adresi | Aynı IP veya alt ağ, özellikle aynı dakikadaki girişler. | Tek başına zayıf: mobil operatörler, VPN'ler ve ofisler birçok kişiyi tek adresin arkasına koyar. |
| İletişim bilgileri | Aynı telefon, adres veya e-posta kalıbı. | Orta. |
| Tanıtıcı aracı | Aynı IB veya alt IB, aynı yönlendirme bağlantısı. | Bağlam: iade sorusunu gündeme getirir. |
Bağlantıları tek başına kanıt saymak yerine puanlayın ve her bağlantının arkasındaki kaydı saklayın. Vaka dosyası bunu göstermek zorunda kalacak.
Gün sonu verisinden işlemleri eşleştirmek
MT5 işlem (deal) geçmişi hesabı, sembolü, yönü, hacmi, fiyatı, milisaniye hassasiyetinde zamanı, pozisyon kimliğini ve işlemin pozisyon açıp açmadığını içerir. MT4 geçmişi her bilet için açılış ve kapanış zamanlarını ve fiyatlarını saniye hassasiyetinde verir. İkisi de yeterlidir.
Her bağlantılı grup içinde şu koşulların hepsini sağlayan işlemleri eşleştirin:
- Aynı sembol, karşıt yön.
- Aynı hacim ya da hesaplar lotları farklı bölüyorsa buna yakın hacim.
- Birbirinden birkaç saniye içinde açılış. Müşteriler iki cihazdan elle emir giriyorsa pencereyi bir dakika kadar genişletin.
- Tekrar. Tek bir çift gürültüdür; kısa bir sürede birkaç çift arayın, örneğin 72 saat içinde beş veya daha fazla.
Sonra sonucu sınayın. Eşleşen çiftlerde grubun toplam kârı, eksi spread ve komisyona yakın olmalıdır; aktarım, bir hesabın zararının diğerinin kazancına eşit olmasıyla görünür. Aynı hacim üzerinden IB'ye ödenen iadeyi ve yüklenen bonusları ekleyin, her hesabın çekimlerini yatırımlarıyla karşılaştırın.
Yalnızca açılış bacağında eşleştirmek, farklı zamanlarda açılıp birlikte kapanan işlemleri kaçırır. Kapanış bacağını ve grubun her andaki net pozisyonunu da sınayın.
Yanlış pozitifler
- Hedge yapan müşteriler. Tek bir kişinin bir hesapta alış, diğerinde satış pozisyonu; örneğin hesaplardan biri netting modunda çalıştığı için. Başka bir kişiye para geçmez, ama nedenini sorun ve cevabı kaydedin; aynı kurgu bonus ve negatif bakiye istismarında da kullanılır.
- Kopya işlem (copy trading). Takipçiler strateji sağlayıcının işlemini aynı anda açar. Bunlar aynı yönlü işlemlerdir ve eşleşmemelidir; bir takipçi ters kopyaladığında ya da iki sağlayıcı birbirine karşı işlem yaptığında eşleşirler. Bilinen sağlayıcı–takipçi bağlantılarını hariç tutun, yine de aynı kişi olan sağlayıcı ve takipçileri kontrol edin.
- PAMM ve MAM hesapları. Tek bir ana emir birçok alt hesaba dağıtılır ve ilişkili büyüklüklerde eş zamanlı işlemler oluşur. Yönetici yönetilen hesaplar arasında hedge yaptığında karşıt çiftler görünür. Kuralı kapatarak değil, ana hesap–alt hesap eşlemesiyle hariç tutun.
- Aileler ve şirketler. Aile bireyleri ve çalışanlar cihaz, IP ve bazen kart paylaşır. Bağlantı gerçektir; soru, paranın farklı gerçek faydalanıcılar arasında el değiştirip değiştirmediğidir.
- Haber sıçramaları. İlişkisiz müşteriler bir veri açıklamasının ardından aynı saniyede yuvarlak hacimlerle karşıt pozisyon açar. Eşleştirmeden önce bağlantı şartı arayın.
Vaka dosyasında neler olmalı
BAE Merkez Bankası'nın STR rehberi, bölüm 3.3, anlatımın kim, ne, ne zaman, nerede, neden ve nasıl sorularını yanıtlamasını ister. Danışıklı işlem vakasında bunun anlamı:
- Hesaplar, sahipleri ve aralarındaki her bağlantı, bağlantıyı gösteren kayıtla birlikte (belge, ödeme aracı, cihaz).
- Eşleşen çiftler tek tek: bilet numaraları, zamanlar, hacimler, fiyatlar ve her bacağın kârı. Yalnızca toplamlar yetmez.
- Hesaplar arasında aktarılan kâr ve zarar ile kurumun net sonucu.
- Hesapların bağlı olduğu IB ve eşleşen hacim üzerinden ödenen iade; yüklenen bonuslar.
- Her hesabın para yatırma ve çekmeleri, ödeme araçları ve varsa üçüncü kişilerle.
- Kurumun ne yaptığı: para çekme talebinin durdurulması, hesap kısıtlaması, iadenin tutulması.
- Analistin gerekçesi, onaylayanın kararı ve nedeni; bildirim yapmama kararı dahil.
Bildirim nereye gider
Yol, şüphenin niteliğine ve lisansa bağlıdır:
| Rejim | Piyasa bozucu eylem şüphesi | Aklama şüphesi |
|---|---|---|
| DIFC (DFSA) | DFSA'ya çevrimiçi form üzerinden STOR (24 numaralı Piyasa Bülteni). | goAML üzerinden BAE mali istihbarat birimine STR veya SAR (2025 tarihli ve 10 sayılı Federal Kanun Hükmünde Kararname, 18 inci madde), ardından AML 13.3.1 kuralı uyarınca DFSA'ya bilgi. |
| BAE, serbest bölge dışı | CMA kurallarını kontrol edin (mevzuat portalı). | goAML üzerinden BAE mali istihbarat birimine STR veya SAR (18 inci madde). Bkz. goAML STR bildirimi rehberi. |
| Birleşik Krallık (FCA) | FCA'ya "gecikmeksizin" STOR (UK MAR 16(2) maddesi). | National Crime Agency bünyesindeki Birleşik Krallık mali istihbarat birimine SAR. |
| Türkiye | Bu rehberin kapsamı dışında. | MASAK'a şüpheli işlem bildirimi (ŞİB). Bkz. MASAK ŞİB rehberi. |
Tek bir vaka her iki sütunu da gerektirebilir. Üçüncü kişiden fonlanan bağlantılı hesaplar arasında IB iadesi toplamak STOR açısından manipülasyon, STR açısından aklama olabilir; iki yükümlülük birbirinden ayrıdır. DFSA STOR ve STR farkı açıklaması ikisini yan yana koyar.
Marqib nerede devreye girer
Pilot sürümde deterministik bir danışıklı işlem kuralı var. Kural hesapları ortak bir gerçek faydalanıcı kimliği üzerinden bağlar, aynı enstrümanda birbirinden en fazla 2 saniye arayla gerçekleşen, aynı büyüklükte karşıt işlemleri eşleştirir ve 72 saat içinde 5 çiftte uyarı üretir (20 çiftte kritik). Bu eşikler ayar (tuning) sayfasında değiştirilebilir. Varsayılan kuralda bağlantı gerçek faydalanıcı üzerindendir; cihaz ve IP bağlantıları kurala dahil değildir.
Vaka; çiftleri, ortak fon kaynaklarını, işlemlerden sonra talep edilen çekimleri ve hacim üzerinden ödeme alan IB'yi listeler ve bu satırlardan, onaylayacak kişi için bir STR anlatım taslağı hazırlar. Bkz. aracı kurumlar sayfası veya AML uyarı işaretleri kontrol listesi.
Kaynaklar
- DFSA 17 numaralı Piyasa Bülteni: Danışıklı işlemler (Şubat 2018, PDF, İngilizce)
- DFSA 24 numaralı Piyasa Bülteni: Şüpheli işlem ve emir bildirimleri (Ekim 2021, İngilizce)
- UK MAR (596/2014 sayılı AB Tüzüğü, İngiltere'de muhafaza edilen hali), 12 nci madde: Piyasa manipülasyonu (İngilizce)
- UK MAR, Ek I: Manipülatif davranış göstergeleri (İngilizce)
- Birleşik Krallık 2016/522 sayılı Yetki Devrine Dayalı Tüzük, Ek II: Manipülatif davranış göstergeleri (İngilizce)
- UK MAR, 16 ncı madde: Piyasa bozucu eylemlerin önlenmesi ve tespiti (STOR) (İngilizce)
- FCA El Kitabı, COBS 22.5: Bireysel müşterilere CFD kısıtlamaları (İngilizce)
- 2025 tarihli ve 10 sayılı BAE Federal Kanun Hükmünde Kararnamesi (AML/CFT), 18 inci madde (BAE Merkez Bankası kural kitabı, İngilizce)
- 2025 tarihli ve 10 sayılı Federal Kanun Hükmünde Kararname, 29 uncu madde (BAE Merkez Bankası kural kitabı, İngilizce)
- DFSA, AML/CTF ve yaptırım yükümlülüklerine genel bakış (STR bildirimi ve AML 13.3.1 kuralı) (İngilizce)
- BAE Merkez Bankası kural kitabı, STR rehberi 3.3: STR veya SAR yazımında iyi uygulamalar (İngilizce)
- National Crime Agency (Birleşik Krallık), Şüpheli faaliyet bildirimleri (İngilizce)
- BAE Sermaye Piyasası Otoritesi (CMA), mevzuat portalı (İngilizce)
Sorular
İki bireysel CFD hesabı arasındaki danışıklı işlem piyasa bozucu eylem midir?
Rejime ve olgulara bağlıdır. DFSA, STOR yükümlülüğünün borsada işlem gören menkul kıymetlerin yanında türevleri ve tezgâh üstü işlemleri de kapsadığını söyler; bu yüzden işlem yeri tek başına dışlamaz. Aracı kurum vakalarının çoğu ise aracı kuruma karşı dolandırıcılık ya da kişiler arası para aktarımıdır; bu bir AML sorusudur.
Danışıklı işlem ile uygunsuz eşleştirilmiş emir arasındaki fark nedir?
Birleşik Krallık metninde danışıklı işlemde lehtar menfaati veya piyasa riski değişmez ya da yalnızca gizli anlaşma içindeki taraflar arasında aktarılır. Uygunsuz eşleştirilmiş emirler ise aynı taraf veya gizli anlaşma içindeki taraflarca aynı ya da hemen hemen aynı anda, çok yakın miktar ve fiyatla girilen alış ve satış emirleridir.
Cihaz verisi olmadan tespit mümkün mü?
Evet. Kimlik belgeleri, gerçek faydalanıcılar ve ödeme araçları grupların çoğunu bağlar. Cihaz ve IP verisi, farklı isimlerle açılmış hesaplar için kapsamı genişletir.
Kendi hesapları arasında hedge yapan müşteri de sayılır mı?
Başka bir kişiye para geçmez, ama aynı kurgu bonus ve negatif bakiye istismarında kullanılır. Müşteriye nedenini sorun, cevabı kaydedin ve hesapların fonlamasını ve çekimlerini izleyin.
Hesabın neden kısıtlandığını müşteriye söylemeli miyiz?
Mesajlar tarafsız olmalı ve uyum birimiyle önceden kararlaştırılmalı. Müşteriye bildirim yapıldığını veya yapılacağını söylemek, BAE AML kanununun 29 uncu maddesi uyarınca suçtur ve DFSA kuralları STOR için de bunu yasaklar.